نعمت
چکیده ی مفهوم واژه :هر دهشی که دارید از سرشتِ الهی است، آشکار و نهان (۱۶:۵۳، ۳۱:۲۰). این دهش در کسانی که سرشتِ مهربانشان کنشگر است اثر میگذارد — پیامبران، راستان و نیکان (۴:۶۹) — و دلهای دشمن را به برادری پیوند میدهد (۳:۱۰۳). اما دگرگونیپذیر است: تا مردم از مهربانی به ستمگری روی نیاورند دگرگون نمیشود (۸:۵۳)، و بسیاری آن را بهمحضِ برخورداری از یاد میبرند (۳۹:۴۹). فرجامِ پاسداریِ آن، تعهد به دوری از ستم (۲۸:۱۷)، سپاسگزاریِ نسلاندرنسل (۴۶:۱۵)، و رسیدن به آشتی و راهِ راست است (۱۶:۸۱، ۱:۷).
آیات روشنگر
واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا واذكروا نعمت الله عليكم إذ كنتم أعداء فألف بين قلوبكم فأصبحتم بنعمته إخوانا وكنتم على شفا حفرة من النار فأنقذكم منها كذلك يبين الله لكم آياته لعلكم تهتدون
برداشت از آیه :و همه در پناهِ پیمانِ الست درآیید تا دچار پراکندگی نشوید؛ دهشِ سرشتِ بنیادینِ الهی را به یاد آرید: دشمنِ یکدیگر بودید، دلهایتان را به هم پیوند داد و به دهشِ آن برادر شدید؛ و بر لبهی پرتگاهی از آتش بودید و شما را از آن رهانید. اینچنین نشانههای خود را برایتان روشن میکند، باشد که راه یابید.
روشنگری:حبل الله = پیمانِ الست، همان سرشتِ مهری که در آفرینش در انسان نهاده شد. به آیهی ۱۷۲ سورهی اعراف رجوع شود.
نعمت = دهش. به واژهی کلیدیِ «نعمت» رجوع شود.
«الّف بین قلوبکم» در سنتِ تفسیری به پایان یافتنِ دشمنیهای دیرینه خوانده شده، و در آیهی ۶۳ سورهی انفال صریحتر آمده: پیوندِ دلها کاری است که با دارایی به دست نمیآید.
2 | آیه 69 - سوره النسا
ومن يطع الله والرسول فأولئك مع الذين أنعم الله عليهم من النبيين والصديقين والشهداء والصالحين وحسن أولئك رفيقا
برداشت از آیه :هرکس از سرشتِ الهیِ خود و از پیامآور پیروی کند، با کسانی است که سرشتِ مهربانشان کنشگر است: پیامبران، راستان، گواهان و نیکان؛ و نیکو همدمانیاند.
3 | آیه 23 - سوره المائده
قال رجلان من الذين يخافون أنعم الله عليهما ادخلوا عليهم الباب فإذا دخلتموه فإنكم غالبون وعلى الله فتوكلوا إن كنتم مؤمنين
برداشت از آیه :دو مرد از میانِ بیمناکان که سرشتِ مهربانشان کنشگر بود، گفتند: از آن دروازه بر آنان درآیید؛ چون درآمدید، پیروزید؛ و اگر باورمندید، بر سرشتِ الهیِ خویش پشتگرم باشید.
ذلك بأن الله لم يك مغيرا نعمة أنعمها على قوم حتى يغيروا ما بأنفسهم وأن الله سميع عليم
برداشت از آیه :دهشِ سرشتِ الهی به مردم دگرگون نمیشود، مگر آنکه آنان از مهربانی به ستمگری روی آورند؛ و سرشتِ الهی شنوا و داناست.
روشنگری:پروردگار مهرپرور شنوا و داناست و نعمت های کسی را دیگرگون نمی کند، خوشنودی و ناخوشندی مردمان بستگی به دگرگونی کردار و مهربانی یا ستمگری خودشان دارد.
5 | آیه 53 - سوره النحل
وما بكم من نعمة فمن الله ثم إذا مسكم الضر فإليه تجأرون
برداشت از آیه :هر دستآوردی که دارید از سرشتِ الهی است؛ و چون رنجی به شما رسد، به آن روی میآورید.
والله جعل لكم مما خلق ظلالا وجعل لكم من الجبال أكنانا وجعل لكم سرابيل تقيكم الحر وسرابيل تقيكم بأسكم كذلك يتم نعمته عليكم لعلكم تسلمون
برداشت از آیه :پروردگار از آنچه آفرید سایههایی برایتان نهاد، و از کوهها پناهگاههایی، و پوششهایی که شما را از گرما نگاه دارد و پوششهایی که در برابرِ آسیب از شما پاسداری کند. اینگونه دهشش را بر شما تمام میکند، باشد که به آشتی روی آورید.
أولئك الذين أنعم الله عليهم من النبيين من ذرية آدم وممن حملنا مع نوح ومن ذرية إبراهيم وإسرائيل وممن هدينا واجتبينا إذا تتلى عليهم آيات الرحمن خروا سجدا وبكيا
برداشت از آیه :اینان از تبارِ پیامبران و از برگزیدگانیاند که سرشتِ راستین و مهربانشان کنشگر بود؛ چون ندایِ آن را میشنیدند، نیایشکنان و گریان پذیرا میشدند.
ألم تروا أن الله سخر لكم ما في السماوات وما في الأرض وأسبغ عليكم نعمه ظاهرة وباطنة ومن الناس من يجادل في الله بغير علم ولا هدى ولا كتاب منير
برداشت از آیه :آیا ندیدهاید که پروردگارِ مهرپرور آنچه را در آسمانها و زمین است رامِ شما کرد و دهشهایش را، آشکار و نهان، بر شما فراگیر ساخت؟
وإذ تقول للذي أنعم الله عليه وأنعمت عليه أمسك عليك زوجك واتق الله وتخفي في نفسك ما الله مبديه وتخشى الناس والله أحق أن تخشاه فلما قضى زيد منها وطرا زوجناكها لكي لا يكون على المؤمنين حرج في أزواج أدعيائهم إذا قضوا منهن وطرا وكان أمر الله مفعولا
برداشت از آیه :به کسی که سرشتِ الهیاش کنشگر بود و تو نیز او را ارمغان دادی، گفتی: همسرت را نگاهدار و از سرشتِ الهیات پروا کن.
ليغفر لك الله ما تقدم من ذنبك وما تأخر ويتم نعمته عليك ويهديك صراطا مستقيما
برداشت از آیه :تا سرشتِ بنیادین و الهی، گذشته و آیندهی لغزشِ تو را بپوشاند و دهشش را بر تو فراوان کند و گامهایت را در راهِ نیکوکاری استوار دارد.