سوره البقره

وإذ قلتم يا موسى لن نصبر على طعام واحد فادع لنا ربك يخرج لنا مما تنبت الأرض من بقلها وقثائها وفومها وعدسها وبصلها قال أتستبدلون الذي هو أدنى بالذي هو خير اهبطوا مصرا فإن لكم ما سألتم وضربت عليهم الذلة والمسكنة وباءوا بغضب من الله ذلك بأنهم كانوا يكفرون بآيات الله ويقتلون النبيين بغير الحق ذلك بما عصوا وكانوا يعتدونَ

برداشت از آیه :و آنگاه که انسان با زیاده‌خواهی، نفسِ بدکنش را فربه و سرشتِ الهیِ خویش را سرکوب کند، در تنگنا و درد و ستمگری گرفتار می‌آید.

إن الذين آمنوا والذين هادوا والنصارى والصابئين من آمن بالله واليوم الآخر وعمل صالحا فلهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنونَ

برداشت از آیه :در رستاخیز، همهٔ باورمندانِ نیکوکار و مهرورز، کردارِ خویش را می‌یابند و اندوهی نخواهند داشت.

وإذ أخذنا ميثاقكم ورفعنا فوقكم الطور خذوا ما آتيناكم بقوة واذكروا ما فيه لعلكم تتقونَ

برداشت از آیه :آنگاه که سرشتِ الهی در انسان نهاده شد، قدرِ او از کوه‌هایِ سر به فلک ساییده فزون‌تر گشت؛ نیکوکاران آن را با تمامِ توان و نیرو به‌کار می‌گیرند.

روشنگری:برافراشته شدنِ کوه بر فرازِ سر، نمادِ بزرگیِ پیمان است؛ و قدرِ سرشتِ الهی در انسان از بلندایِ کوه‌ها فراتر است.

ثم توليتم من بعد ذلك فلولا فضل الله عليكم ورحمته لكنتم من الخاسرينَ

برداشت از آیه :پیروانِ نفسِ بدکنش، از دهشِ سرشتِ راستین بی‌بهره و در شمارِ زیانکارانند.

ولقد علمتم الذين اعتدوا منكم في السبت فقلنا لهم كونوا قردة خاسئينَ

برداشت از آیه :بدانید که ستمگران و پیمان‌شکنان، از سرشتِ الهی و جایگاهِ انسانیِ خویش دور می‌افتند.

روشنگری:دگرگون شدن به بوزینه نمادین برداشت شده است: دور افتادن از جایگاهِ انسانی و فروافتادن به مرتبه‌ای فروتر، نه دگرگونیِ تن. این همان اسفل سافلین است که در آیه‌ی ۵ سوره‌ی تین آمده، و در آیه‌ی ۱۷۹ سوره‌ی اعراف «کالانعام بل هم اضل» خوانده شده.

فجعلناها نكالا لما بين يديها وما خلفها وموعظة للمتقينَ

برداشت از آیه :و این، پندی است برایِ حالِ انسان و آیندگانش، و اندرزی برایِ نیکوکاران.

وإذ قال موسى لقومه إن الله يأمركم أن تذبحوا بقرة قالوا أتتخذنا هزوا قال أعوذ بالله أن أكون من الجاهلينَ

برداشت از آیه :سرشتِ الهیِ انسان، مهارِ نفسِ بدکنش را می‌طلبد؛ و دانایی، جلوه‌ی همان سرشت است.

روشنگری:کلِ این داستان در آیاتِ 67 تا 73 نمادین برداشت شده است. گاو، نفسِ بدکنشِ انسان است: رام نمی‌شود، نشانی ندارد و شناختنش دشوار است. سر بریدنِ آن، مهار و کشتنِ نفسِ بدکنش است؛ و زنده شدنِ مرده، جان گرفتنِ دوباره‌ی سرشتِ الهی است.

قالوا ادع لنا ربك يبين لنا ما هي قال إنه يقول إنها بقرة لا فارض ولا بكر عوان بين ذلك فافعلوا ما تؤمرونَ

برداشت از آیه :شناختِ نفسِ بدکنش، که خود را به رنگ‌هایِ گوناگون می‌آراید، دشوار است.

قالوا ادع لنا ربك يبين لنا ما لونها قال إنه يقول إنها بقرة صفراء فاقع لونها تسر الناظرينَ

برداشت از آیه :نفسِ بدکنش نمایی فریبنده و شادی‌انگیز دارد.

قالوا ادع لنا ربك يبين لنا ما هي إن البقر تشابه علينا وإنا إن شاء الله لمهتدونَ

برداشت از آیه :نفسِ بدکنش را به چه چیز باید مانند دانست؟