سوره البقره

وعلم آدم الأسماء كلها ثم عرضهم على الملائكة فقال أنبئوني بأسماء هؤلاء إن كنتم صادقينَ

برداشت از آیه :و پروردگارِ مهرپرور، همهٔ دانش‌ِ بالقوه در هستی را در انسان نهاد، چندان‌که هیچ موجودی در هستی به‌اندازه‌ی او دانا نبود.

روشنگری:به روشنگری آیه 30 رجوع شود.
ملائکه = فرشتگان = کارگزاران هستی.

قالوا سبحانك لا علم لنا إلا ما علمتنا إنك أنت العليم الحكيمَ

برداشت از آیه :گفتند تو پاکی؛ ما را دانشی نیست جز آنچه تو به ما آموختی، و تو دانا و فرزانه‌ای. پس دانشِ آنان بسته است و دانشِ انسان گشوده.

روشنگری:گفته‌ی خودِ کارگزارانِ هستی در برداشت نگه داشته شد، چون همین جمله تفاوتِ آن دو دانش را نشان می‌دهد: لا عِلمَ لَنا إلّا ما عَلَّمتَنا.

قال يا آدم أنبئهم بأسمائهم فلما أنبأهم بأسمائهم قال ألم أقل لكم إني أعلم غيب السماوات والأرض وأعلم ما تبدون وما كنتم تكتمونَ

برداشت از آیه :فرمود ای آدم، نام‌هایشان را به آنان بگو؛ و چون گفت، فرمود آیا نگفتم که من نهانِ آسمان‌ها و زمین را می‌دانم و آنچه آشکار می‌کنید و آنچه پنهان می‌دارید؟ و انسانِ ناب از دانشِ هستی برخوردار شد.

روشنگری:دانستنِ نهانِ آسمان‌ها و زمین در این آیه از آنِ پروردگارِ مهرپرور است؛ بهره‌مندیِ انسانِ ناب از دانشِ هستی در پیِ آموختنِ نام‌ها می‌آید.

وإذ قلنا للملائكة اسجدوا لآدم فسجدوا إلا إبليس أبى واستكبر وكان من الكافرينَ

برداشت از آیه :و آنگاه پروردگارِ مهرپرور کارگزارانِ هستی را در خدمتِ مهربانیِ انسان گمارد؛ جز آنکه نفسِ بدکنشِ او خودخواهی و ستم پیشه کرد.

روشنگری:ابلیس = نفسِ بدکنشِ انسان.
کافر = ناباورمندی که به خود ستم کرده، و این ستم به دیگران نیز سرایت می‌کند.
ملائکة = کارگزارانِ هستی؛ همین برگردان در سراسرِ دفتر به کار می‌رود.

وقلنا يا آدم اسكن أنت وزوجك الجنة وكلا منها رغدا حيث شئتما ولا تقربا هذه الشجرة فتكونا من الظالمينَ

برداشت از آیه :زن و مرد، هر دو، در زمینی پر دهش و زیبا جای گرفتند؛ و میثاقِ آنان با پروردگارشان، مهربانی و دوری از نفسِ بدکنشِ ستمکار بود.

روشنگری:باغ، طبیعتِ زیبا و پر دهش است؛ و درخت، نمادِ اراده و اختیارِ انسان در پیرویِ نفسِ بدکنش یا سرشتِ الهی. به واژه‌ی کلیدیِ «امر» رجوع شود.
انسان در ازل و در مراحلِ تکوین از مهربانی در سرشتِ خود سرشار گردید. به آیه‌ی ۱۷۲ سوره‌ی اعراف رجوع شود.
- شیطان، نمادِ نفسِ بدکنشِ انسان است. به واژه شیطان رجوع شود.

فأزلهما الشيطان عنها فأخرجهما مما كانا فيه وقلنا اهبطوا بعضكم لبعض عدو ولكم في الأرض مستقر ومتاع إلى حينَ

برداشت از آیه :نفسِ بدکنش تا گاهِ رستاخیز در کمین است؛ انسان را از باغِ مهربانی به گردابِ ستم و تبعیض فرو می‌کشد، به دشمنی می‌آلاید و از آشتی دور می‌سازد.

روشنگری:انسان با سرشتِ الهی و صاحبِ اراده و اختیار آفریده شد، و نفسِ او که به نامِ شیطان و ابلیس خوانده می‌شود، خودخواهی و ستم را به او القا می‌کند.
جهان پر از دهش است، و انسان با خودخواهی به دیگران ستم می‌کند و تنگدستی و دشمنی می‌پراکند.
به واژگانِ کلیدیِ شیطان، ابلیس، جن، ملائکه، روح، وحی، امر و نفخ رجوع شود.

فتلقى آدم من ربه كلمات فتاب عليه إنه هو التواب الرحيمَ

برداشت از آیه :انسان، آنگاه که سرشتِ الهیِ خود را اراده‌ کند، از ستمِ خویش پشیمان می‌شود و با نیکی، بدی‌هایِ خود را می‌پوشاند.

قلنا اهبطوا منها جميعا فإما يأتينكم مني هدى فمن تبع هداي فلا خوف عليهم ولا هم يحزنونَ

برداشت از آیه :انسان با پیروی از نفسِ بدکنش خود را به دوزخ می‌افکند، اما اگر پشیمان شود و به سرشتِ الهیِ خویش بازگردد، اندوهش از میان می‌رود.

والذين كفروا وكذبوا بآياتنا أولئك أصحاب النار هم فيها خالدونَ

برداشت از آیه :و آنان که ستم کنند و رهنمودهای سرشتِ الهیِ خود را دروغ انگارند، در رستاخیز از آتشِ جورِ خویش رنجور خواهند بود.

يا بني إسرائيل اذكروا نعمتي التي أنعمت عليكم وأوفوا بعهدي أوف بعهدكم وإياي فارهبونَ

برداشت از آیه :ای فرزندانِ اسرائیل، دهشِ سرشتِ الهیِ خود را از یاد مبرید، و به پیمانِ آن وفادار بمانید، و تنها از آن پروا کنید، تا رستاخیزتان زیبا گردد.

روشنگری:پیمان در این آیه دوسویه است و هر دو سویش در برداشت نگه داشته شد؛ به آیه‌ی ۱۷۲ سوره‌ی اعراف و پیمانِ الست رجوع شود.