سوره البقره

إن الذين كفروا وماتوا وهم كفار أولئك عليهم لعنة الله والملائكة والناس أجمعينَ

برداشت از آیه :ستمکارانی که تا زمان مرگ بر ستم و نفسِ بدکنش پای فشرده اند، در رستاخیز از دیدار پروردگارِ مهرپرور بی‌بهره‌اند.

خالدين فيها لا يخفف عنهم العذاب ولا هم ينظرونَ

برداشت از آیه :ستمکاران پس از مرگ فرصتی برای مهرورزی نداشته و در رنجی جاودانه خواهند بود.

وإلهكم إله واحد لا إله إلا هو الرحمن الرحيمَ

برداشت از آیه :پروردگارِ شما یگانه است؛ جز او پروردگاری نیست، آن مهرپرورِ مهربان.

روشنگری:رحمن و رحیم هر دو از مهر برآمده‌اند: رحمانِ همگانی که همه‌ی هستی را در بر می‌گیرد، و رحیمِ ویژه که بهره‌ی باورمندان است.
این آیه یگانگی را با دو نامِ مهر می‌بندد: آنچه یگانه است، مهر است. همین جفت در آیه‌های ۱ و ۳ سوره‌ی حمد و آیه‌ی ۲۲ سوره‌ی حشر نیز آمده است.

إن في خلق السماوات والأرض واختلاف الليل والنهار والفلك التي تجري في البحر بما ينفع الناس وما أنزل الله من السماء من ماء فأحيا به الأرض بعد موتها وبث فيها من كل دابة وتصريف الرياح والسحاب المسخر بين السماء والأرض لآيات لقوم يعقلونَ

برداشت از آیه :نزد اندیشمندانی که پیروِ سرشتِ الهی هستند؛ آفرینشِ آسمان‌ها و زمین، گردشِ شب و روز، وزشِ باد، خرامشِ ابر، بارشِ باران، رویشِ زمین، پرورشِ جانوران و حرکتِ کشتی‌ در دریا، همه نشانه‌‌ی پروردگارِ مهرپرور است.

روشنگری:این آیه را آیه‌ی اندیشیدن خوانده‌اند؛ از نظمِ آشکارِ هستی به آفریننده‌ی آن راه می‌برد. آنچه در آیه آمده همه بیرونی و تکوینی است، و خردورزی کنشِ درونیِ انسان است.

ومن الناس من يتخذ من دون الله أندادا يحبونهم كحب الله والذين آمنوا أشد حبا لله ولو يرى الذين ظلموا إذ يرون العذاب أن القوة لله جميعا وأن الله شديد العذابَ

برداشت از آیه :ستمکاران نفسِ بدکنش را به‌جایِ سرشتِ الهی دوست می‌دارند، و مهرِ نیکوکاران به سرشتِ الهی استوارتر است؛ و در رستاخیز خواهند دید که توانایی یکسره از آنِ پروردگارِ مهرپرور است.

إذ تبرأ الذين اتبعوا من الذين اتبعوا ورأوا العذاب وتقطعت بهم الأسبابَ

برداشت از آیه :در رستاخیز، ستمکاران هم از نفسِ بدکنشِ خود و هم از پیروانِ خود بیزاری می‌جویند.

وقال الذين اتبعوا لو أن لنا كرة فنتبرأ منهم كما تبرءوا منا كذلك يريهم الله أعمالهم حسرات عليهم وما هم بخارجين من النارَ

برداشت از آیه :هر پیروِ نفسِ بدکنشی آرزو کند که بازگردد و از پیشوای خود بیزاری جوید؛ کردارشان مایهٔ افسوسشان گشته و از سوزِ آن بیرون نیایند.

يا أيها الناس كلوا مما في الأرض حلالا طيبا ولا تتبعوا خطوات الشيطان إنه لكم عدو مبينَ

برداشت از آیه :ای مردمان، از آنچه در زمین پاک و رواست بخورید و از گام‌هایِ نفسِ بدکنش پیروی مکنید، که آشکارا دشمنِ شماست.

روشنگری:خطوات = گام‌ها. نفسِ بدکنش انسان را یکباره نمی‌لغزاند، بلکه گام به گام پیش می‌برد و هر گام، گامِ پس از خود را آسان‌تر می‌کند.

إنما يأمركم بالسوء والفحشاء وأن تقولوا على الله ما لا تعلمونَ

برداشت از آیه :نفسِ بدکنش شما را به زشتی و بدی فرا می‌خواند، و به آنکه درباره‌ی پروردگار سخنی بگویید که نمی‌دانید.

وإذا قيل لهم اتبعوا ما أنزل الله قالوا بل نتبع ما ألفينا عليه آباءنا أولو كان آباؤهم لا يعقلون شيئا ولا يهتدونَ

برداشت از آیه :و چون به پیرویِ سرشتِ الهی خوانده شوند، گویند: ما از راه و رسمِ پدرانمان پیروی می‌کنیم؛ حتی اگر پدرانشان نادان و ناراه‌یافته بوده باشند.

روشنگری:پیرویِ کورکورانه از راه و رسمِ پیشینیان جایگزینِ خردورزی نمی‌شود؛ هرکس خود باید به داوری بنشیند.