سوره آل عمران

وكيف تكفرون وأنتم تتلى عليكم آيات الله وفيكم رسوله ومن يعتصم بالله فقد هدي إلى صراط مستقيمَ

برداشت از آیه :چگونه ناباور می‌شوید، حال آنکه پیام‌آورِ او در میانِ شماست و نشانه‌های سرشتِ الهی بر شما خوانده می‌شود؟ و هرکه به سرشتِ الهی چنگ زند، به راهِ راست رهنمون شده است.

روشنگری:اعتصام = چنگ زدن و پناه گرفتن. به آیه‌ی ۱۰۳ همین سوره رجوع شود که به پناه گرفتن در پیمانِ الست اشاره می‌کند.

يا أيها الذين آمنوا اتقوا الله حق تقاته ولا تموتن إلا وأنتم مسلمونَ

برداشت از آیه :ای باورمندان با سرشتِ الهیِ خود نیکی کنید، نیکیِ سزاوار، و مباد آنکه بمیرید و دلسپرده‌ی مهرِ پروردگار نباشید.

روشنگری:«حق تقاته» = چنان‌که سزاوارِ نیکی است. به واژه‌ی کلیدیِ «تقوا» رجوع شود.

واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا واذكروا نعمت الله عليكم إذ كنتم أعداء فألف بين قلوبكم فأصبحتم بنعمته إخوانا وكنتم على شفا حفرة من النار فأنقذكم منها كذلك يبين الله لكم آياته لعلكم تهتدونَ

برداشت از آیه :و همه در پناهِ پیمانِ الست درآیید تا دچار پراکندگی نشوید؛ دهشِ سرشتِ بنیادینِ الهی را به یاد آرید: دشمنِ یکدیگر بودید، دل‌هایتان را به هم پیوند داد و به دهشِ آن برادر شدید؛ و بر لبه‌ی پرتگاهی از آتش بودید و شما را از آن رهانید. این‌چنین نشانه‌های خود را برایتان روشن می‌کند، باشد که راه یابید.

روشنگری:حبل الله = پیمانِ الست، همان سرشتِ مهری که در آفرینش در انسان نهاده شد. به آیه‌ی ۱۷۲ سوره‌ی اعراف رجوع شود.
نعمت = دهش. به واژه‌ی کلیدیِ «نعمت» رجوع شود.
«الّف بین قلوبکم» در سنتِ تفسیری به پایان یافتنِ دشمنی‌های دیرینه خوانده شده، و در آیه‌ی ۶۳ سوره‌ی انفال صریح‌تر آمده: پیوندِ دل‌ها کاری است که با دارایی به دست نمی‌آید.

ولتكن منكم أمة يدعون إلى الخير ويأمرون بالمعروف وينهون عن المنكر وأولئك هم المفلحونَ

برداشت از آیه :باید از میانِ شما گروهی باشند که به نیکی فرا خوانند و با کردارِ خود به شایستگی فرمان دهند و از زشتی بازدارند؛ آنانند رستگاران.

روشنگری:- پنج آیه 103 و 104 و 105 و 110 و 114 این سوره مشخصه های امت اسلامی را در گذشته، حال و آینده و باید ها و نباید های امت را تشریح نموده است.
- فراخواندن به نیکی، پیش از هر چیز با کردارِ خود است، نه با سخن گفتن به دیگران. به آیه‌ی ۴۴ سوره‌ی بقره رجوع شود: پیش از فراخواندنِ دیگران به نیکی، خود نیکوکار باشید.

ولا تكونوا كالذين تفرقوا واختلفوا من بعد ما جاءهم البينات وأولئك لهم عذاب عظيمَ

برداشت از آیه :چون آنان مباشید که پس از رسیدنِ نشانه‌های روشن، پراکنده شدند و به ناسازگاری افتادند؛ آنان را رنجی بزرگ است.

روشنگری:همان الگوی «دانسته وانهادن» در آیات ۷۵، ۸۹ و ۲۱۳ سوره‌ی بقره: ناسازگاری نه از ندانستن، که از ستمِ آگاهانه برمی‌خیزد.

يوم تبيض وجوه وتسود وجوه فأما الذين اسودت وجوههم أكفرتم بعد إيمانكم فذوقوا العذاب بما كنتم تكفرونَ

برداشت از آیه :در رستاخیز چهره‌هایی اندوهگین است و چهره‌هایی شاد؛ آنان که سرشتِ الهیِ خود را پس از باور آوردن نادیده انگاشتند، رنجِ کردارِ خویش را می‌چشند.

روشنگری:سیاه و سپید شدنِ چهره نمادین است: اندوه و شادیِ انسان از دیدنِ کردارِ خویش. به آیات ۶ تا ۸ سوره‌ی زلزله و آیه‌ی ۱۴ سوره‌ی اسراء رجوع شود که هر دو انسان را گواهِ کردارِ خود می‌خوانند.
کفر = خدا ناباوری، پوشاندنِ راهِ مهر، ستم.

وأما الذين ابيضت وجوههم ففي رحمة الله هم فيها خالدونَ

برداشت از آیه :و آنان که چهره‌شان شاد است، در مهرِ پروردگارِ مهرپرور جاودانند.

تلك آيات الله نتلوها عليك بالحق وما الله يريد ظلما للعالمينَ

برداشت از آیه :این نشانه‌های سرشتِ الهی است که به راستی بر تو خوانده می‌شود؛ و پروردگارِ مهرپرور ستمی بر جهانیان روا نمی‌دارد.

روشنگری:آیات = نشانه‌ها، سرشتِ الهی
نفیِ ستم از پروردگار بارها در قرآن تکرار شده است: آیه‌ی ۱۸۲ همین سوره، آیه‌ی ۴۰ سوره‌ی نساء، آیه‌ی ۴۴ سوره‌ی یونس، آیه‌ی ۴۶ سوره‌ی فصلت، آیه‌ی ۲۹ سوره‌ی ق و آیه‌ی ۴۷ سوره‌ی انبیاء. در همه، رنجِ انسان پیامدِ کردارِ خودِ اوست.

ولله ما في السماوات وما في الأرض وإلى الله ترجع الأمورَ

برداشت از آیه :هرچه در آسمان‌ها و زمین است از آنِ پروردگارِ مهرپرور است و بازگشتِ همه‌ به‌سویِ اوست.

كنتم خير أمة أخرجت للناس تأمرون بالمعروف وتنهون عن المنكر وتؤمنون بالله ولو آمن أهل الكتاب لكان خيرا لهم منهم المؤمنون وأكثرهم الفاسقونَ

برداشت از آیه :بهترین مردمان آنانند که به سرشتِ الهی باور دارند و با کردارِ نیکِ خود دیگران را به نیکی فرا می‌خوانند و از زشتی بازمی‌دارند.

روشنگری:- برتری در این آیه به کردار است، نه به نام و هم‌وندی و گفتار. به آیه‌ی ۱۳۵ سوره‌ی بقره رجوع شود.
- فراخواندن به نیکی، پیش از هر چیز با کردارِ خود است، نه با سخن گفتن به دیگران. به آیه‌ی ۴۴ سوره‌ی بقره رجوع شود: پیش از فراخواندنِ دیگران به نیکی، خود نیکوکار باشید.