سوره آل عمران

لن يضروكم إلا أذى وإن يقاتلوكم يولوكم الأدبار ثم لا ينصرونَ

برداشت از آیه :ستمکاران جز آزاری گذرا به شما نمی‌رسانند و پشت می‌کنند و یاری نمی‌شوند؛ خواری بر آنان نشسته است، مگر آنکه به پیمانِ سرشتِ الهی و پیوندِ مردمان چنگ زنند.

روشنگری:برداشت مفهومی آیات ۱۱۱ و ۱۱۲ با یکدیگر تلفیق گردیده است.
«حبل من الله و حبل من الناس» = پیمان با سرشتِ الهی و پیوند با مردمان. این دو در کنارِ هم آمده‌اند: رهاییِ راستین هر دو را می‌خواهد.

ضربت عليهم الذلة أين ما ثقفوا إلا بحبل من الله وحبل من الناس وباءوا بغضب من الله وضربت عليهم المسكنة ذلك بأنهم كانوا يكفرون بآيات الله ويقتلون الأنبياء بغير حق ذلك بما عصوا وكانوا يعتدونَ

برداشت از آیه :ستمکاران جز آزاری گذرا به شما نمی‌رسانند و پشت می‌کنند و یاری نمی‌شوند؛ خواری بر آنان نشسته است، مگر آنکه به پیمانِ سرشتِ الهی و پیوندِ مردمان چنگ زنند.

روشنگری:برداشت مفهومی آیات ۱۱۱ و ۱۱۲ با یکدیگر تلفیق گردیده است.
«حبل من الله و حبل من الناس» = پیمان با سرشتِ الهی و پیوند با مردمان. این دو در کنارِ هم آمده‌اند: رهاییِ راستین هر دو را می‌خواهد.

ليسوا سواء من أهل الكتاب أمة قائمة يتلون آيات الله آناء الليل وهم يسجدونَ

برداشت از آیه :همه یکسان نیستند؛ گروهی در دلِ شب نشانه‌های سرشتِ الهی را می‌جویند و سر فرود می‌آورند، به پروردگارِ مهرپرور و رستاخیز باور دارند، به نیکی فرا می‌خوانند و از زشتی بازمی‌دارند و در نیکی‌ها می‌شتابند؛ آنان از شایستگانند.

روشنگری:- برداشت مفهومی آیات ۱۱۳ و ۱۱۴ با یکدیگر تلفیق گردیده است.
- این دو آیه در پیِ نکوهشِ گروهی می‌آیند و از آن بازمیدارد: داوریِ یکسان بر یک گروه روا نیست.
- «یسارعون فی الخیرات» = شتافتن در نیکی‌ها؛ همان کرداری که در آیه‌ی ۱۱۰ همین سوره بنیادِ برتری شمرده شده است. به آیه‌ی ۴۴ سوره‌ی بقره نیز رجوع شود.

يؤمنون بالله واليوم الآخر ويأمرون بالمعروف وينهون عن المنكر ويسارعون في الخيرات وأولئك من الصالحينَ

برداشت از آیه :همه یکسان نیستند؛ گروهی در دلِ شب نشانه‌های سرشتِ الهی را می‌جویند و سر فرود می‌آورند، به پروردگارِ مهرپرور و رستاخیز باور دارند، به نیکی فرا می‌خوانند و از زشتی بازمی‌دارند و در نیکی‌ها می‌شتابند؛ آنان از شایستگانند.

روشنگری:برداشت مفهومی آیات ۱۱۳ و ۱۱۴ با یکدیگر تلفیق گردیده است.
این دو آیه در پیِ نکوهشِ گروهی می‌آیند و از آن بازمیدارد: داوریِ یکسان بر یک گروه روا نیست.

وما يفعلوا من خير فلن يكفروه والله عليم بالمتقينَ

برداشت از آیه :پروردگار مهرپرور به احوال نیکوکاران دانا است و کردارِ نیکویِ انسان پوشیده نماند.

روشنگری:متقین = نیکوکاران.
لن یکفروه = پوشیده نماند، ناسپاسی نشود. کردارِ نیکِ انسان هرگز نادیده نمی‌ماند.
به آیات ۷ و ۸ سوره‌ی زلزله رجوع شود: هر کردار، هرچند به وزنِ ذره‌ای، دیده خواهد شد.

إن الذين كفروا لن تغني عنهم أموالهم ولا أولادهم من الله شيئا وأولئك أصحاب النار هم فيها خالدونَ

برداشت از آیه :ستمکاران را دارایی و فرزند در رستاخیز به کار نیاید؛ آنان در آتشِ حسرتِ خویش ماندگارند.

روشنگری:- "کافر"در برداشت های مفهومی از جمله همین آیه عمدتا به معنای ستمگر و در برخی از موارد به معنی پوشاننده در نظر گرفته شده است. ارتباط معنایی سه آیه 115، 116 و 117 است خود نشانه ای بر درستی این مدعاست.
- به آیه‌ی ۱۰ همین سوره رجوع شود که همین را می‌آورد.

مثل ما ينفقون في هذه الحياة الدنيا كمثل ريح فيها صر أصابت حرث قوم ظلموا أنفسهم فأهلكته وما ظلمهم الله ولكن أنفسهم يظلمونَ

برداشت از آیه :آنچه در این زندگی می‌بخشند، مانندِ بادی سرد و سوزان است که بر کشتزارِ ستمکاران می‌وزد و آن را نابود می‌کند؛ پروردگارِ مهرپرور بر آنان ستم نکرد، خود بر خویشتن ستم کردند.

روشنگری:به آیات ۲۶۴ تا ۲۶۶ سوره‌ی بقره رجوع شود که همین تمثیلِ باغِ بر باد رفته و خاکِ شسته بر سنگ را می‌آورند: بخششِ آلوده به منت و خودنمایی، بی‌بر می‌ماند.

يا أيها الذين آمنوا لا تتخذوا بطانة من دونكم لا يألونكم خبالا ودوا ما عنتم قد بدت البغضاء من أفواههم وما تخفي صدورهم أكبر قد بينا لكم الآيات إن كنتم تعقلونَ

برداشت از آیه :از بیگانه با خویش رازدار مگیرید؛ آنان از تباهیِ شما کوتاهی نمی‌کنند و دشمنی از زبانشان آشکار است، و آنچه در دل دارند بزرگ‌تر است.

ها أنتم أولاء تحبونهم ولا يحبونكم وتؤمنون بالكتاب كله وإذا لقوكم قالوا آمنا وإذا خلوا عضوا عليكم الأنامل من الغيظ قل موتوا بغيظكم إن الله عليم بذات الصدورَ

برداشت از آیه :شما آنان را دوست می‌دارید و آنان شما را دوست نمی‌دارند، و شما به همه‌ی کتاب باور دارید. چون شما را ببینند می‌گویند باور آوردیم، و چون تنها شوند از خشم سرِ انگشتان می‌گزند. بگو در خشمِ خود بمیرید؛ که پروردگارِ مهرپرور به رازِ دل‌ها داناست.

روشنگری:«عَضّوا عَلَیکُمُ الأنامِل» = سرِ انگشت گزیدن، نشانه‌ی خشمِ فروخورده.

إن تمسسكم حسنة تسؤهم وإن تصبكم سيئة يفرحوا بها وإن تصبروا وتتقوا لا يضركم كيدهم شيئا إن الله بما يعملون محيطَ

برداشت از آیه :اگر نیکی به شما رسد ناخوش می‌دارند و اگر بدی رسد شاد می‌شوند؛ و اگر شکیبایی و نیکوکاری پیشه کنید، نیرنگشان به شما زیانی نمی‌رساند.