سوره آل عمران

وليمحص الله الذين آمنوا ويمحق الكافرينَ

برداشت از آیه :باورمندان سرشتِ الهیِ خود را می‌پالایند و ستمکاران در تاریکیِ خویش فرو می‌روند.

روشنگری:لیمحص = پالایش. شاید بتوان آن را پالایشِ انسانِ باورمند از ناخالصی‌ها و رسیدن به درجه‌ی «عباد المخلصون» دانست، که بالاترین مرتبه‌ی شناختِ پروردگار است و در آن هیچ وسوسه و تزلزلی راه ندارد.
یمحق = کاستن و محو کردن.
به آیه‌ی ۲۵۷ سوره‌ی بقره نیز توجه گردد: روشنایی و تاریکی، همان مهر و ستم است.

أم حسبتم أن تدخلوا الجنة ولما يعلم الله الذين جاهدوا منكم ويعلم الصابرينَ

برداشت از آیه :آیا پنداشتید به بوستانِ جاودان درمی‌آیید، پیش از آنکه بر سرشتِ الهی کوشندگان و شکیبایانِ شما شناخته شوند؟

روشنگری:- در این آیه نیز (یعلم) دوبار تکرار شده و فاعل هردو مورد سرشتِ الهیِ انسان است.
- به آیه‌ی ۲۱۴ سوره‌ی بقره رجوع شود که همین را می‌آورد: بهره‌مندی از دهش بی‌آزمون به دست نمی‌آید.

ولقد كنتم تمنون الموت من قبل أن تلقوه فقد رأيتموه وأنتم تنظرونَ

برداشت از آیه :مرگ را آرزو می‌کردید پیش از آنکه با آن روبه‌رو شوید؛ اکنون آن را دیدید و در آن نگریستید.

روشنگری:آیا این نگاه تردید آمیز(تنظرون) انسان باورمند(مؤمن) را نمی توان به عدم شناخت او از پروردگار(یعلم الله) آیه 142 و عدم شناخت مقام صبر(یعلم الصابرین) 142 و پالایش نشدن وی(لیمحص) آیه 141 دانست؟

وما محمد إلا رسول قد خلت من قبله الرسل أفإن مات أو قتل انقلبتم على أعقابكم ومن ينقلب على عقبيه فلن يضر الله شيئا وسيجزي الله الشاكرينَ

برداشت از آیه :محمد جز پیام‌آوری نیست و پیش از او نیز پیام‌آورانی گذشتند؛ اگر بمیرد یا کشته شود، آیا از راهِ خود بازمی‌گردید؟ و هرکه بازگردد، به پروردگارِ مهرپرور زیانی نمی‌رساند؛ و پروردگارِ مهرپرور دهشِ سپاسگزاران را نگاه می‌دارد.

روشنگری:- راه به شخص بستگی ندارد؛ پایداریِ انسان بر نیکی، به ماندن یا رفتنِ کسی دیگر وابسته نمی‌شود.

وما كان لنفس أن تموت إلا بإذن الله كتابا مؤجلا ومن يرد ثواب الدنيا نؤته منها ومن يرد ثواب الآخرة نؤته منها وسنجزي الشاكرينَ

برداشت از آیه :بر سامانِ نهاده‌ی هستی، زندگیِ انسان در این جهان با مرگ به پایان می‌رسد؛ و بهره‌ی انسانِ سپاسگزار از هر دو جهان، به کردار و انتخابِ خودِ اوست.

روشنگری:کتاباً مؤجلاً: مدت‌دار بودن، که سامانِ هر چیزِ آفریده است؛ هر چیز رفتنی است و هستی أجل دارد. به آیه‌ی ۸۸ سوره‌ی قصص و ۲۶ و ۲۷ سوره‌ی رحمن و ۸ سوره‌ی روم رجوع شود.
نقشِ اذن در این آیه آن است که محدود بودنِ زندگی قاعده‌ی هستی است و نه قرارِ موردی؛ از این‌رو ترس از مرگ چیزی را جابجا نمی‌کند و جایی در گزینشِ انسان ندارد.
دو هدفِ این آیه، بهره‌ی این جهان و بهره‌ی رستاخیز، همان دو گروهِ آیه‌های ۲۰۰ و ۲۰۱ سوره‌ی بقره‌اند؛ و سپاسگزار آن است که نیکیِ هر دو جهان را با هم می‌خواهد.
رسیدن به آن بهره به کردار و گزینشِ خودِ انسان بسته است. به آیه‌ی ۳۹ سوره‌ی نجم رجوع شود: انسان را جز کوششِ خودش نیست.
به واژه‌ی کلیدیِ اذن رجوع شود.

وكأين من نبي قاتل معه ربيون كثير فما وهنوا لما أصابهم في سبيل الله وما ضعفوا وما استكانوا والله يحب الصابرينَ

برداشت از آیه :چه بسیار پیام‌آوران که گروهی از دانایانِ باورمند همراهشان کوشیدند و در برابرِ آنچه به آنان رسید سست نشدند و ناتوان نگشتند و سر فرود نیاوردند؛ و پروردگارِ مهرپرور شکیبایان را دوست می‌دارد.

وما كان قولهم إلا أن قالوا ربنا اغفر لنا ذنوبنا وإسرافنا في أمرنا وثبت أقدامنا وانصرنا على القوم الكافرينَ

برداشت از آیه :و تمامِ سخنِ مردانِ الهی این بود: پروردگارا، از ستمکاری و زیاده‌رویِ خود در به‌کار بردنِ اراده‌ی الهی پشیمانیم؛ خطاهای ما را بپوشان، و گام‌هایمان را در نیکی استوار دار، و ما را بر مردمِ ستم‌پیشه یاری کن.

روشنگری:اسرافنا فی امرنا = زیاده‌روی در به‌کار بردنِ اراده‌ی الهی.
ثبت اقدامنا = استواریِ گام‌ها؛ هم‌راستا با آیه‌ی ۲۵۰ سوره‌ی بقره

فآتاهم الله ثواب الدنيا وحسن ثواب الآخرة والله يحب المحسنينَ

برداشت از آیه :و پروردگارِ مهرپرور پاداشِ این جهان و نیکوییِ رستاخیز را به آنان داد؛ و نیکوکاران را دوست می‌دارد.

يا أيها الذين آمنوا إن تطيعوا الذين كفروا يردوكم على أعقابكم فتنقلبوا خاسرينَ

برداشت از آیه :ای باورمندان، اگر از ستمکاران پیروی کنید، شما را به گذشته بازمی‌گردانند و زیان‌دیده بازمی‌گردید.

بل الله مولاكم وهو خير الناصرينَ

برداشت از آیه :پشتوانه‌ی شما سرشتِ الهی است و آن بهترین یاور است.