سوره آل عمران

قل إن كنتم تحبون الله فاتبعوني يحببكم الله ويغفر لكم ذنوبكم والله غفور رحيمَ

برداشت از آیه :اگر پروردگارِ مهرپرور را دوست می‌دارید، از سرشتِ الهیِ خود پیروی کنید تا او شما را دوست بدارد و لغزش‌هایتان را با نیکی‌هایتان بپوشانید.

روشنگری:این آیه مهرِ پروردگار را به کردارِ انسان گره می‌زند، نه به ادعا. به آیه‌ی ۱۳۳ همین سوره و آیه‌ی ۱۱۴ سوره‌ی هود رجوع شود.

قل أطيعوا الله والرسول فإن تولوا فإن الله لا يحب الكافرينَ

برداشت از آیه :پیروی از پیامبر، پیروی از سرشتِ الهی است؛ و رویگردانی از آن، بی‌بهره شدن از مهرِ آن.

روشنگری:پیروی از پیامبر همان پیروی از سرشتِ الهی است؛ زیرا سرشتِ الهیِ پیامبر متجلی گشته و سخنِ او همان سخنِ سرشتِ الهی است.به آیه‌ی ۶۹ سوره‌ی نساء نیز توجه گردد.
تولوا = رویگردانی.

إن الله اصطفى آدم ونوحا وآل إبراهيم وآل عمران على العالمينَ

برداشت از آیه :پروردگارِ مهرپرور آدم و نوح و تبارِ ابراهیم و عمران را بر جهانیان برگزید.

روشنگری:برگزیدن در این آیه، از تبارِ خونی نیست؛ دهش و تبارِ سرشتِ کنشگرِ آنان است. به آیه‌ی ۱۲۴ سوره‌ی بقره رجوع شود: سرشتِ الهی با پسافکند و ارث به کسی نمی‌رسد.

ذرية بعضها من بعض والله سميع عليمَ

برداشت از آیه :تباری پیوسته، که هر یک از دیگری است؛ و پروردگارِ مهرپرور شنوا و داناست.

روشنگری:«ذُرِّیَّةً بَعضُها مِن بَعض» پیوستگیِ راهِ پیامبران را می‌رساند — به آیه‌ی ۸۱ همین سوره و آیه‌ی ۱۳ سوره‌ی شوری رجوع شود. پیوستگی در راه است، نه در نیرویی موروثی.

إذ قالت امرأت عمران رب إني نذرت لك ما في بطني محررا فتقبل مني إنك أنت السميع العليمَ

برداشت از آیه :همسرِ عمران گفت: پروردگارا، آنچه در شکم دارم آزاد و از آنِ تو کردم؛ از من بپذیر، که تو شنوا و دانایی.

روشنگری:مُحَرَّراً = آزادشده و وقف‌شده. نذرِ همسرِ عمران، سپردنِ فرزند به راهِ مهر و نیکی است.

فلما وضعتها قالت رب إني وضعتها أنثى والله أعلم بما وضعت وليس الذكر كالأنثى وإني سميتها مريم وإني أعيذها بك وذريتها من الشيطان الرجيمَ

برداشت از آیه :و چون او را بزاد گفت: پروردگارا، دختری زادم و پروردگار به آنچه زاده‌ام داناتر است، و پسر چون دختر نیست و او را مریم نام نهادم، و او و فرزندانش را از چیرگیِ نفسِ بدکنش به تو می‌سپارم.

روشنگری:شیطان در این دفتر = نفسِ بدکنش؛ به واژه‌ی کلیدیِ «شیطان» رجوع شود. پناه‌خواهی، مریم و فرزندانش را دربر می‌گیرد؛ پاسخِ این دعا در آیه‌ی ۳۲ سوره‌ی مریم از زبانِ عیسی آمده است: «مرا گردن‌کشِ تیره‌بخت نساخت».
«وَلَیسَ الذَّکَرُ کَالأُنثیٰ» = پسر چون دختر نیست؛ در سنتِ تفسیری هم سخنِ مادر دانسته‌اند و هم پاسخِ پروردگار به او.

فتقبلها ربها بقبول حسن وأنبتها نباتا حسنا وكفلها زكريا كلما دخل عليها زكريا المحراب وجد عندها رزقا قال يا مريم أنى لك هذا قالت هو من عند الله إن الله يرزق من يشاء بغير حسابَ

برداشت از آیه :پروردگارش او را به نیکی پذیرفت و به نیکی پروراند، و زکریا را سرپرستِ او کرد. هر بار که زکریا به نمازگاهِ او درمی‌آمد، نزدِ او روزی‌ای می‌یافت. گفت: ای مریم، این از کجا برایت می‌آید؟ گفت: از نزدِ پروردگارِ مهرپرور است؛ او هر که را بخواهد بی‌شمار روزی می‌دهد.

روشنگری:محراب = جایگاهِ نیایش. پذیرفتن و پروراندنِ مریم، دهشِ پروردگارِ مهرپرور است.
این آیه با آیه‌ی ۴۷ همین سوره جفت است: این‌جا از مریم می‌پرسند «أنّیٰ لَکِ هٰذا» و او پاسخ می‌دهد «هُوَ مِن عِندِ اللّٰه»؛ در آیه‌ی ۴۷ همان پرسش را خودِ او می‌کند و همان پاسخ را می‌شنود.

هنالك دعا زكريا ربه قال رب هب لي من لدنك ذرية طيبة إنك سميع الدعاءَ

برداشت از آیه :آن‌جا بود که زکریا پروردگارِ مهرپرورش را خواند: پروردگارا، از نزدِ خود فرزندی پاک به من ببخش؛ که تو شنونده‌ی خواهشی.

روشنگری:«مِن لَدُنکَ» = از نزدِ خودِ تو، همان پاسخی که مریم در آیه‌ی پیش داد: «هُوَ مِن عِندِ اللّٰه». و «هُنالِکَ» یعنی همان‌جا و همان دم: زکریا روزیِ مریم را دید و همان لحظه خواست.

فنادته الملائكة وهو قائم يصلي في المحراب أن الله يبشرك بيحيى مصدقا بكلمة من الله وسيدا وحصورا ونبيا من الصالحينَ

برداشت از آیه :در نمازگاه به نیایش ایستاده بود که سرشتِ الهیِ او، به اذنِ پروردگارِ مهرپرور، وی را به یحیی مژده داد؛ گواهِ کلمه‌ای از او، سرور و خویشتن‌دار، و پیام‌آوری از شایستگان.

روشنگری:ملائکة = کارگزارانِ هستی و سرشتِ الهیِ انسان؛ به واژه‌ی کلیدیِ «ملائکة» رجوع شود. فرشتگان مژده را می‌رسانند و مژده از پروردگارِ مهرپرور است. «کلمة من الله» = عیسی، و یحیی گواهِ اوست. حَصور = خویشتن‌دار.
قیدِ اذن در متنِ عربیِ این آیه نیامده و به قرینه افزوده شده است؛ به واژه‌ی کلیدیِ «اذن» و به آیه‌ی ۱۱۰ سوره‌ی مائده و آیه‌ی ۳۸ سوره‌ی رعد رجوع شود

قال رب أنى يكون لي غلام وقد بلغني الكبر وامرأتي عاقر قال كذلك الله يفعل ما يشاءَ

برداشت از آیه :گفت: پروردگارا، چگونه مرا فرزندی باشد، حال آنکه سالخورده‌ام و همسرم نازاست؟ گفت: چنین است؛ سرشتِ الهی، به اذن و امرِ پروردگارِ مهرپرور، هر چه خواهد همان می‌شود.

روشنگری:این آیه با آیه‌ی ۴۷ جفت است: یک پرسش («أنّیٰ یَکونُ لی غُلام») و یک قالبِ پاسخ («کَذٰلِکَ اللّٰهُ یَفعَلُ ما یَشاء» و «کَذٰلِکَ اللّٰهُ یَخلُقُ ما یَشاء»). همین جفت در سوره‌ی مریم نیز هست، با عبارتِ یکسانِ «هُوَ عَلَیَّ هَیِّنٌ» در آیه‌ی ۹ برای زکریا و آیه‌ی ۲۱ برای مریم.