سوره آل عمران

قال رب اجعل لي آية قال آيتك ألا تكلم الناس ثلاثة أيام إلا رمزا واذكر ربك كثيرا وسبح بالعشي والإبكارَ

برداشت از آیه :گفت: پروردگارا، نشانه‌ای برایم بگذار. گفت: نشانه‌ی تو این است که سه روز با مردمان سخن نگویی، جز با اشاره؛ و پروردگارِ مهرپرورت را بسیار یاد کن و شامگاهان و سحرگاهان به ستایشِ او بپرداز.

روشنگری:نشانه‌ای که به زکریا داده شد، همان سه روز سخن‌نگفتن با مردمان بود. رمز = اشاره. «بالعَشیِّ والإبکار» = شامگاهان و سحرگاهان.

وإذ قالت الملائكة يا مريم إن الله اصطفاك وطهرك واصطفاك على نساء العالمينَ

برداشت از آیه :ای مریم، پروردگارِ مهرپرور تو را برگزید و پاکیزه ساخت و بر زنانِ جهان برگزید.

روشنگری:اصطفاء = برگزیدن. پاکی و پاس‌داشتِ مریم، زمینه‌ی این برگزیدگی است؛ به آیه‌ی ۱۲ سوره‌ی تحریم رجوع شود: «أحصَنَت فَرجَها فَنَفَخنا». برگزیدگیِ مریم دهشِ پروردگارِ مهرپرور است.

يا مريم اقنتي لربك واسجدي واركعي مع الراكعينَ

برداشت از آیه :ای مریم، فروتن باش، و در برابرِ سرشتِ الهی سر فرود آور و با نیایشگران به نیایش بپرداز.

روشنگری:قنوت = فروتنی و فرمان‌برداری. این سه فرمان راهِ مریم را نشان می‌دهد: فروتنی، سر فرود آوردن، و نیایش در میانِ نیایشگران.

ذلك من أنباء الغيب نوحيه إليك وما كنت لديهم إذ يلقون أقلامهم أيهم يكفل مريم وما كنت لديهم إذ يختصمونَ

برداشت از آیه :تابشِ سرشتِ الهی خبرهای پوشیده را آشکار می‌سازد؛ وگرنه من آن‌جا نبودم که قرعه می‌افکندند کدامشان سرپرستیِ مریم را بر دوش گیرد، و آن‌جا نبودم که با یکدیگر می‌ستیزیدند.

روشنگری:انباء الغیب = خبرهای پوشیده. وحی در اینجا همان تابشِ سرشتِ الهی است که آگاهی از گذشته را ممکن می‌سازد.
همین ساختار در آیه‌ی ۴۹ سوره‌ی هود و آیه‌ی ۱۰۲ سوره‌ی یوسف نیز آمده: «ذلک من انباء الغیب نوحیه الیک». هر سه یک الگو دارند و ارجاعِ متقابل می‌سازند.

إذ قالت الملائكة يا مريم إن الله يبشرك بكلمة منه اسمه المسيح عيسى ابن مريم وجيها في الدنيا والآخرة ومن المقربينَ

برداشت از آیه :پروردگارِ مهرپرور به زبانِ سرشتِ الهیِ مریم او را مژده داد به فرزندی که از اراده‌ی او پدید می‌آید: نامش مسیح، عیسی پسرِ مریم؛ آبرومند در این جهان و در رستاخیز، و از نزدیکانِ او.

روشنگری:ملائکة = کارگزارانِ هستی و سرشتِ الهیِ انسان؛ به واژه‌های کلیدیِ «ملائکة» و «روح» رجوع شود. فرشتگان مژده را می‌رسانند و مژده از پروردگارِ مهرپرور است.
کلمة = اراده‌ی پدیدآورنده؛ به آیه‌ی ۱۷۱ سوره‌ی نساء رجوع شود: «وَکَلِمَتُهُ ألقاها إلیٰ مَریَم».

ويكلم الناس في المهد وكهلا ومن الصالحينَ

برداشت از آیه :در گهواره و در میان‌سالی با مردمان سخن می‌گوید و از شایستگان است.

روشنگری:مهد = گهواره؛ سخن گفتنِ او در گهواره در آیات ۲۹ تا ۳۳ سوره‌ی مریم بازگو شده است. کهلاً = میان‌سالی.

قالت رب أنى يكون لي ولد ولم يمسسني بشر قال كذلك الله يخلق ما يشاء إذا قضى أمرا فإنما يقول له كن فيكونَ

برداشت از آیه :گفت: چگونه مرا فرزندی باشد، حال آنکه دستِ هیچ مردی به من نرسیده است؟ گفت: چنین است؛ پروردگارِ مهرپرور هر چه بخواهد می‌آفریند، و چون چیزی را بخواهد، همان می‌شود.

روشنگری:آفرینشِ عیسی به اراده‌ی پروردگارِ مهرپرور و از راهِ سرشتِ الهیِ مریم رخ داد؛ مریم به پاکی و برگزیدگیِ خویش مجرایِ این آفرینش شد — به آیه‌ی ۴۲ همین سوره و آیه‌ی ۱۲ سوره‌ی تحریم رجوع شود.
انسان می‌تواند مجرایِ خرقِ عادت باشد، به اذنِ پروردگار و هر بار به اذنِ او؛ به واژه‌ی کلیدیِ «اذن» و آیه‌ی ۳۸ سوره‌ی رعد رجوع شود.
این آیه با آیه‌ی ۴۰ همین سوره جفت است. کن فیکون = اراده‌ی پروردگار که خود انجام است؛ به آیه‌ی ۸۲ سوره‌ی یس رجوع شود.

ويعلمه الكتاب والحكمة والتوراة والإنجيلَ

برداشت از آیه :و کتاب و فرزانگی و تورات و انجیل به او آموخته می‌شود.

روشنگری:یُعَلِّمُهُ = به او آموخته می‌شود؛ کتاب و فرزانگی و تورات و انجیل، هر چهار، آموخته‌ی اوست.

ورسولا إلى بني إسرائيل أني قد جئتكم بآية من ربكم أني أخلق لكم من الطين كهيئة الطير فأنفخ فيه فيكون طيرا بإذن الله وأبرئ الأكمه والأبرص وأحيي الموتى بإذن الله وأنبئكم بما تأكلون وما تدخرون في بيوتكم إن في ذلك لآية لكم إن كنتم مؤمنينَ

برداشت از آیه :و پیام‌آوری به سویِ فرزندانِ اسرائیل: نشانه‌ای از پروردگارتان برایتان آورده‌ام. بر سامانِ نهاده‌ی آفرینش، از گِل چیزی به شکلِ پرنده می‌سازم و در آن می‌دمم و پرنده می‌شود؛ و کور و پیس را بهبود می‌بخشم و مردگان را بر همان سامان زنده می‌کنم، و از آنچه می‌خورید و در خانه‌هایتان می‌اندوزید خبر می‌دهم. در این، اگر باورمند باشید، نشانه‌ای برای شماست.

روشنگری:آفریدنِ پرنده به دستِ عیسی همانندیِ کامل با آفرینشِ آدم دارد: جسمِ پرنده از همان مایه‌ی نخستین است، و دمیدنِ روحِ عیسی در آن و جان گرفتن و پروازش، همانندِ دمیدنِ روحِ پروردگار در آدم. به آیه‌ی ۲۹ سوره‌ی حجر رجوع شود.
عیسی که سرشتِ الهیِ خود را متجلی کرده، انسانِ احسنِ تقویم و جانشینِ پروردگار بر زمین است.
ساختِ کار همان ساختِ آفرینشِ انسان است، نخست شکل دادن از گِل و سپس دمیدن.
در دمیدنِ عیسی تنها فیه و فیها آمده، ولی در دمیدن در انسان همواره مِن روحی افزوده شده است (حجر ۲۹، ص ۷۲، سجده ۹). همین افزوده دو کار را از هم جدا می‌کند.
قیدِ بإذن الله در این آیه دو بار آمده و در آیه‌ی ۱۱۰ سوره‌ی مائده چهار بار؛ پرتکرارترین جای اذن در یک آیه. به واژه‌ی کلیدیِ اذن رجوع شود.
دمیدن در این آیه کارِ خودِ عیسی است و قیدِ اذن دو بار کنارش نشسته؛ یعنی این کار بر سامانِ نهاده‌ی آفرینش روی می‌دهد و نه بیرون از آن.
نشانه بودنِ آن کارها در خودِ آیه با قیدِ باورمندی بسته شده است.

ومصدقا لما بين يدي من التوراة ولأحل لكم بعض الذي حرم عليكم وجئتكم بآية من ربكم فاتقوا الله وأطيعونَ

برداشت از آیه :آمده‌ام تا گواهِ آنچه پیش از من بوده باشم، و آنچه را بر شما بسته بودند بگشایم؛ پس از ستم بپرهیزید و از سرشتِ الهیِ خود پیروی کنید.

روشنگری:«لاحل لکم بعض الذی حرم علیکم» = گشودنِ تنگناهایی که بر مردم بسته شده بود. در سنتِ تفسیری این را سبک کردنِ بارِ احکامِ دشوار دانسته‌اند. به آیه‌ی ۱۵۷ سوره‌ی اعراف رجوع شود که همین گشودنِ بندها را می‌آورد.