سوره الانعام

وهو الذي أنشأ جنات معروشات وغير معروشات والنخل والزرع مختلفا أكله والزيتون والرمان متشابها وغير متشابه كلوا من ثمره إذا أثمر وآتوا حقه يوم حصاده ولا تسرفوا إنه لا يحب المسرفينَ

برداشت از آیه :پروردگارِ مهرپرور بوستان ها و کشتزارهایِ درختان خرما و زیتون و انار در شکل ها و مزه های گوناگون آفریده، از آن ها بهره مند شوید، اما سهم بینوایان را به آنان بدهید، و بدانید که زیاده روی در هرکاری ناپسند است.

روشنگری:مَعروشات = با داربست. آتُوا حَقَّه = حقِ آن را بدهید، یعنی بهره‌ی نیازمندان. لا تُسرِفوا = گزافکاری نکنید.
دهش و بخشش در این آیه کنارِ هم نشسته‌اند: هر بهره‌ای حقی در خود دارد.

ومن الأنعام حمولة وفرشا كلوا مما رزقكم الله ولا تتبعوا خطوات الشيطان إنه لكم عدو مبينَ

برداشت از آیه :و از دام‌ها، باربر و کوچک‌اندام. از آنچه پروردگارِ مهرپرور روزیِ شما کرد بخورید و پیِ گام‌های نفسِ بدکنش مروید؛ که او دشمنِ آشکارِ شماست.

روشنگری:حَمولَة = باربر. فَرش = کوچک‌اندام و نزدیک به زمین. خُطُواتِ الشَّیطان = گام‌های نفسِ بدکنش.

ثمانية أزواج من الضأن اثنين ومن المعز اثنين قل آلذكرين حرم أم الأنثيين أما اشتملت عليه أرحام الأنثيين نبئوني بعلم إن كنتم صادقينَ

برداشت از آیه :هشت جفت: از گوسفند دو، از بز دو، از شتر دو، از گاو دو. می‌گویم آیا نرها را ناروا کرده یا ماده‌ها را، یا آنچه در زهدانِ ماده‌هاست؟ از روی دانش به من خبر دهید اگر راست می‌گویید. یا آن‌گاه که پروردگارِ مهرپرور چنین سفارش کرد گواه بودید؟ و کدام ستم بزرگ‌تر از آن است که کسی بر او دروغ ببندد تا مردمان را بی‌دانش گمراه کند؟ پروردگارِ مهرپرور مردمِ ستمکار را راه نمی‌نماید.

روشنگری:الضَّأن = گوسفند. المَعز = بز. الإبِل = شتر. البَقَر = گاو.
این برداشتِ مشترکِ آیه‌های ۱۴۳ و ۱۴۴ است، چون هر دو یک پرسش را با چهار دام می‌آورند.
پرسشِ آیه ترازوی سنجش است: هر مرزی باید پشتوانه‌ی دانش داشته باشد، نه گمان.

ومن الإبل اثنين ومن البقر اثنين قل آلذكرين حرم أم الأنثيين أما اشتملت عليه أرحام الأنثيين أم كنتم شهداء إذ وصاكم الله بهذا فمن أظلم ممن افترى على الله كذبا ليضل الناس بغير علم إن الله لا يهدي القوم الظالمينَ

برداشت از آیه :هشت جفت: از گوسفند دو، از بز دو، از شتر دو، از گاو دو. می‌گویم آیا نرها را ناروا کرده یا ماده‌ها را، یا آنچه در زهدانِ ماده‌هاست؟ از روی دانش به من خبر دهید اگر راست می‌گویید. یا آن‌گاه که پروردگارِ مهرپرور چنین سفارش کرد گواه بودید؟ و کدام ستم بزرگ‌تر از آن است که کسی بر او دروغ ببندد تا مردمان را بی‌دانش گمراه کند؟ پروردگارِ مهرپرور مردمِ ستمکار را راه نمی‌نماید.

روشنگری:الضَّأن = گوسفند. المَعز = بز. الإبِل = شتر. البَقَر = گاو.
این برداشتِ مشترکِ آیه‌های ۱۴۳ و ۱۴۴ است، چون هر دو یک پرسش را با چهار دام می‌آورند.
پرسشِ آیه ترازوی سنجش است: هر مرزی باید پشتوانه‌ی دانش داشته باشد، نه گمان.

قل لا أجد في ما أوحي إلي محرما على طاعم يطعمه إلا أن يكون ميتة أو دما مسفوحا أو لحم خنزير فإنه رجس أو فسقا أهل لغير الله به فمن اضطر غير باغ ولا عاد فإن ربك غفور رحيمَ

برداشت از آیه :می‌گویم هیچ خوردنیِ ناروا و آلوده‌ای نمی‌یابم، مگر مرده، یا خونِ ریخته، یا گوشتِ خوک، یا آنچه از نافرمانی به نامِ جز او سر بریده شده. و هر که به ناچاری افتد، بی‌آنکه سرکش و از حد گذرنده باشد، پروردگارت خطاپوش و مهربان است.

روشنگری:دَمٌ مَسفوح = خونِ ریخته. رِجس = آلودگی. أُهِلَّ لِغَیرِ اللّٰهِ بِه = به نامِ جز او سر بریده شد.
فهرستِ ناروایی‌ها کوتاه است، و همین کوتاهی در برابرِ آن مرزهای ساختگی ایستاده است.

وعلى الذين هادوا حرمنا كل ذي ظفر ومن البقر والغنم حرمنا عليهم شحومهما إلا ما حملت ظهورهما أو الحوايا أو ما اختلط بعظم ذلك جزيناهم ببغيهم وإنا لصادقونَ

برداشت از آیه :و به راستی که ناروا شمردن قسمتهایی از اندام‌های درونیِ چارپایان توسطِ یهودیان، نتیجه و جریمه خودسری و سرکشی خودشان بوده است.

روشنگری:ذی ظُفُر = ناخن‌دار. شُحوم = پیه‌ها. الحَوایا = روده‌ها. بَغی = سرکشی.
برای جزئیات بیشتر به متنِ ترجمه‌های رسمی مراجعه شود.

فإن كذبوك فقل ربكم ذو رحمة واسعة ولا يرد بأسه عن القوم المجرمينَ

برداشت از آیه :و اگر تو را دروغ‌گو شمردند، بگو پروردگارِ شما مهری فراخ دارد، و سختیِ او از مردمِ تباه‌کار بازگردانده نمی‌شود.

روشنگری:ذو رَحمَةٍ واسِعَة = دارنده‌ی مهرِ فراخ. بَأس = سختی.
آیه مهر را پیش می‌آورد و پیامدِ تباه‌کاری را پس از آن، همان ترتیبی که در سراسرِ قرآن هست.

سيقول الذين أشركوا لو شاء الله ما أشركنا ولا آباؤنا ولا حرمنا من شيء كذلك كذب الذين من قبلهم حتى ذاقوا بأسنا قل هل عندكم من علم فتخرجوه لنا إن تتبعون إلا الظن وإن أنتم إلا تخرصونَ

برداشت از آیه :انبازآوران خواهند گفت اگر پروردگارِ مهرپرور می‌خواست، نه ما انباز می‌آوردیم و نه پدرانمان، و نه چیزی را ناروا می‌شمردیم. پیشینیانِ آنان نیز همین‌گونه دروغ انگاشتند تا سختی را چشیدند. می‌گویم آیا دانشی دارید که برای ما بیرون آورید؟ شما جز از گمان پیروی نمی‌کنید و جز نادرست نمی‌سنجید.

روشنگری:این آیه بهانه‌ی خواستِ پروردگار را پاسخ می‌دهد: آنان خواستِ او را دستاویزِ کردارِ خویش کردند، و پاسخ این است که دانشی در میان نیست و تنها گمان است.

قل فلله الحجة البالغة فلو شاء لهداكم أجمعينَ

برداشت از آیه :می‌گویم دستاویزِ رسا از آنِ پروردگارِ مهرپرور است؛ و اگر می‌خواست، همه‌ی شما را راه می‌نمود.

روشنگری:الحُجَّةُ البالِغَة = دستاویزِ رسا و تمام.
به آیه‌های ۳۵ و ۱۰۷ همین سوره رجوع شود.

قل هلم شهداءكم الذين يشهدون أن الله حرم هذا فإن شهدوا فلا تشهد معهم ولا تتبع أهواء الذين كذبوا بآياتنا والذين لا يؤمنون بالآخرة وهم بربهم يعدلونَ

برداشت از آیه :می‌گویم گواهانِ خود را بیاورید که گواهی دهند پروردگارِ مهرپرور این را ناروا کرده است. و اگر گواهی دادند، تو با آنان گواهی مده، و از خواهشِ آنان که نشانه‌های سرشتِ الهی را دروغ انگاشتند و به رستاخیز باور ندارند پیروی مکن؛ آنان برای پروردگارِ خویش همتا می‌آورند.

روشنگری:هَلُمَّ = بیاورید. یَعدِلون = همتا می‌آورند؛ به آیه‌ی ۱ همین سوره رجوع شود.