سوره الانعام

قل إنني هداني ربي إلى صراط مستقيم دينا قيما ملة إبراهيم حنيفا وما كان من المشركينَ

برداشت از آیه :می‌گویم سرشتِ الهی‌‌ مرا به راهِ راست راه نمود، به آیینی استوار، به راه و رسمِ ابراهیمِ پاک و یک‌دل، که از انبازآوران نبود.

روشنگری:دیناً قِیَماً = آیینی استوار. مِلَّة = راه و رسم. حَنیفاً = پاک و یک‌دل؛ به آیه‌ی ۷۹ همین سوره رجوع شود.
دین، راه و رسم و آئینِ منتخبِ سرشتِ الهیِ انسان( دین الله) است. مهربانی(ملائکة الله) و یا ستمکاری( نفس بدکنش/شیطان) را انسان به کمک اراده‌ی الهیِ خود (امرالله) انتخاب می‌نماید.
منشاء سرشتِ الهی انسان (فطرة الله) است که در هنگام آفرینش در وی دمیده شده است( روح الله).
تجلیِ سرشتِ الهی در انسان(اذن الله) است.
مجموع کنش‌های بالا، راه و آئینِ مهرِ پروردگارِ مهرپرور (صراط الله/صراط مستقیم) است.

قل إن صلاتي ونسكي ومحياي ومماتي لله رب العالمينَ

برداشت از آیه :می‌گویم نیایشم و کردارِ نیایشی‌ام و زندگی‌ام و مرگم از آنِ پروردگارِ مهرپرور است، پرورش‌دهنده‌ی جهانیان.

روشنگری:نُسُک = کردارِ نیایشی و پیشکش.
لله رب العالمین همان صراط مستقیم و همان سبیل الله و همان راه مهر و خواست پروردگار مهرپرور است.

لا شريك له وبذلك أمرت وأنا أول المسلمينَ

برداشت از آیه :او را انبازی نیست؛ و مرا بر همین فرمان رسیده و من نخستین سرسپرده‌ام.

روشنگری:أُمِرتُ = فرمان یافتم؛ فرمانی که از سرشت برمی‌خیزد، همان‌که در آیه‌ی ۱۴ آمد.
به نظر می رسد آیه اشاره به الست بربکم و قالوا بلی دارد. در جهان بینی قرآنی و در آفرینش انسان این میثاق در سرشت انسانها شکل گرفته اما تبعیت یا انکار آن همچنان به اراده و انتخاب او وابسته است.

قل أغير الله أبغي ربا وهو رب كل شيء ولا تكسب كل نفس إلا عليها ولا تزر وازرة وزر أخرى ثم إلى ربكم مرجعكم فينبئكم بما كنتم فيه تختلفونَ

برداشت از آیه :می‌گویم آیا جز پروردگارِ مهرپرور را پرورش‌دهنده بجویم، و او پرورش‌دهنده‌ی هر چیز است؟ و هر کس آنچه کند به گردنِ خودِ اوست، و هیچ کس بارِ دیگری را برنمی‌دارد. بازگشتِ همگان به سویِ اوست و از آنچه در آن اختلاف می‌کردید آگاه خواهید شد.

روشنگری:لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزرَ أُخریٰ = هیچ کس بارِ دیگری را برنمی‌دارد؛ به آیه‌ی ۳۹ نجم رجوع شود.

وهو الذي جعلكم خلائف الأرض ورفع بعضكم فوق بعض درجات ليبلوكم في ما آتاكم إن ربك سريع العقاب وإنه لغفور رحيمَ

برداشت از آیه :پروردگارِ شما مهربان و خطاپوش است و رستاخیز دور نخواهد بود؛ شما را جانشینانِ زمین کرد و بیش‌برخورداریِ برخی از شما نسبت به برخی دیگر آزمونی برای مهربانیِ شماست.

روشنگری:خَلائِفَ الأرض = جانشینانِ زمین. خلیفگی در قرآن در زمین است و عبارتِ خلیفةَ اللّٰه در قرآن نیامده؛ به واژه‌ی کلیدیِ انسان رجوع شود.
عِقاب = کیفر.
سوره با همان نکته بسته می‌شود که در سراسرِ آن تکرار شد: برتری‌ها و دهش‌ها آزمون‌اند و پاسخ‌گویی بر دوشِ خودِ انسان است.