سوره آل عمران

وما كان لنبي أن يغل ومن يغلل يأت بما غل يوم القيامة ثم توفى كل نفس ما كسبت وهم لا يظلمونَ

برداشت از آیه :هیچ پیام‌آوری کسی را به زور بر راهی نمی‌برد؛ و هرکه دیگری را وادار کند، در رستاخیز با کردارِ خود روبه‌رو می‌شود. آنگاه هرکس دستاوردِ خویش را تمام دریافت می‌کند و بر کسی ستم نمی‌رود.

روشنگری:- آیه 165 نیز بطور روشنی به اختیار انسان اشاره می کند و اجبار و اکراه را نفی می کند.
- به آیه‌ی ۲۵ همین سوره و آیه‌ی ۲۸۱ سوره‌ی بقره رجوع شود.

أفمن اتبع رضوان الله كمن باء بسخط من الله ومأواه جهنم وبئس المصيرَ

برداشت از آیه :آیا آن‌که خشنودیِ پروردگارِ مهرپرور را می‌جوید، همانندِ کسی است که بارِ نفسِ بدکنشِ خود را با خود می‌برد و جایگاهش دوزخ است؟ چه بد سرانجامی.

هم درجات عند الله والله بصير بما يعملونَ

برداشت از آیه :آنان را نزدِ پروردگارِ مهرپرور مرتبه‌هاست؛ و او به کردارشان بیناست.

روشنگری:درجات = مرتبه‌ها. به آیه‌ی ۲۵۳ سوره‌ی بقره رجوع شود که همین گوناگونیِ مرتبه‌ها را می‌آورد.

لقد من الله على المؤمنين إذ بعث فيهم رسولا من أنفسهم يتلو عليهم آياته ويزكيهم ويعلمهم الكتاب والحكمة وإن كانوا من قبل لفي ضلال مبينَ

برداشت از آیه :سرشتِ الهی بر باورمندان دهشی نهاد، آنگاه که پیام‌آوری از میانِ خودشان برانگیخت تا نشانه‌ها را بر آنان بخواند، پاکشان سازد و کتاب و فرزانگی بیاموزد، هرچند پیش از آن در گمراهیِ آشکار بودند.

روشنگری:به آیه‌ی ۱۵۱ و آیه‌ی ۱۲۹ سوره‌ی بقره رجوع شود: این آیه پاسخِ آرزوی ابراهیم است.

أولما أصابتكم مصيبة قد أصبتم مثليها قلتم أنى هذا قل هو من عند أنفسكم إن الله على كل شيء قديرَ

برداشت از آیه :چون رنجی به شما رسید، حال آنکه دو برابرش دستاوردِ کردارِ خودتان بود، گفتید این از کجاست؟ می‌گویم از خودِ شماست؛ که پروردگارِ مهرپرور بر هر کاری تواناست.

روشنگری:این آیه گزینشِ انسان را تصریح می‌کند و اجبار را رد: غل در آیه‌ی ۱۶۱ وادار کردن است، نه خیانت کردن. هیچ پیام‌آوری پیروانش را وادار نمی‌کند.

وما أصابكم يوم التقى الجمعان فبإذن الله وليعلم المؤمنينَ

برداشت از آیه :بر سامانِ نهاده‌ی هستی، آنچه در رویاروییِ سرشتِ الهی و نفسِ بدکنش بر شما رسید، شناخته شدنِ باورمندان بود.

روشنگری:یوم التقی الجمعان: روزِ رویاروییِ دو گروه، که در برداشت به رویاروییِ درونیِ سرشت و نفس برگردانده شده است.
نقشِ اذن در این آیه آن است که آن رنج بیرون از سامان روی نداد و خود بخشی از همان پالایش بود، نه کیفری از بیرون.
به آیه‌ی ۱۵۲ همین سوره و آیه‌ی ۱۴۱ رجوع شود که همین پالایش و بازشناسی را می‌آورند.
به واژه‌ی کلیدیِ اذن رجوع شود.

وليعلم الذين نافقوا وقيل لهم تعالوا قاتلوا في سبيل الله أو ادفعوا قالوا لو نعلم قتالا لاتبعناكم هم للكفر يومئذ أقرب منهم للإيمان يقولون بأفواههم ما ليس في قلوبهم والله أعلم بما يكتمونَ

برداشت از آیه :و تا دورویان شناخته شوند؛ به آنان گفته شد بیایید در راهِ سرشتِ الهی بکوشید یا دستِ‌کم بازدارید، گفتند اگر می‌دانستیم ستیزی در کار است همراه می‌شدیم. آن روز به ناباوری نزدیک‌تر بودند تا به باور؛ به زبان چیزی می‌گفتند که در دلشان نبود، و پروردگارِ مهرپرور به آنچه پنهان می‌دارند داناتر است.

الذين قالوا لإخوانهم وقعدوا لو أطاعونا ما قتلوا قل فادرءوا عن أنفسكم الموت إن كنتم صادقينَ

برداشت از آیه :آنان که نشستند و درباره‌ی برادرانِ خود گفتند اگر از ما پیروی می‌کردند کشته نمی‌شدند، بگو پس مرگ را از خودتان بازدارید اگر راست می‌گویید.

روشنگری:به آیه‌ی ۱۵۶ همین سوره رجوع شود: زندگی و مرگ به دستِ انسان نیست.

ولا تحسبن الذين قتلوا في سبيل الله أمواتا بل أحياء عند ربهم يرزقونَ

برداشت از آیه :آنان را که در راهِ سرشتِ الهی جان باختند مرده مپندارید؛ زنده‌اند و نزدِ پروردگارشان روزی می‌یابند.

روشنگری:به آیه‌ی ۱۵۴ سوره‌ی بقره رجوع شود.

فرحين بما آتاهم الله من فضله ويستبشرون بالذين لم يلحقوا بهم من خلفهم ألا خوف عليهم ولا هم يحزنونَ

برداشت از آیه :به آنچه از دهشِ پروردگارِ مهرپرور یافته‌اند شادمانند، و برای بازماندگانی که هنوز به آنان نپیوسته‌اند مژده می‌دهند که نه بیمی بر ایشان است و نه اندوهی.