سوره المائده

يا أيها الذين آمنوا اذكروا نعمت الله عليكم إذ هم قوم أن يبسطوا إليكم أيديهم فكف أيديهم عنكم واتقوا الله وعلى الله فليتوكل المؤمنونَ

برداشت از آیه :ای باورمندان، دهشِ پروردگارِ مهرپرور را بر خود به یاد آرید، آنگاه که گروهی آهنگِ آزارتان کردند و دستشان از شما بازداشته شد؛ پس نیکوکار باشید و بر سرشتِ الهیِ خویش پشتگرم باشید.

روشنگری:این آیه در واژه‌ی کلیدیِ «نعمت» نیز آمده است.

ولقد أخذ الله ميثاق بني إسرائيل وبعثنا منهم اثني عشر نقيبا وقال الله إني معكم لئن أقمتم الصلاة وآتيتم الزكاة وآمنتم برسلي وعزرتموهم وأقرضتم الله قرضا حسنا لأكفرن عنكم سيئاتكم ولأدخلنكم جنات تجري من تحتها الأنهار فمن كفر بعد ذلك منكم فقد ضل سواء السبيلَ

برداشت از آیه :پیمانِ فرزندانِ اسرائیل گرفته شد و از میانِ ایشان سرپرستانی برانگیخته شدند؛ به ایشان گفته شد اگر نیایش بپا دارید و به نیازمندان ببخشید و به پیام‌آوران باور آورید و یاری‌شان کنید و وامی نیکو دهید، لغزش‌هاتان پوشیده می‌شود و به بوستان‌های جاودان درمی‌آیید. و هرکه پس از آن ناسپاسی کند، از راهِ راست دور افتاده است.

روشنگری:«قرضاً حسناً» = وامی نیکو، یعنی بخشش در راهِ نیکی. به آیه‌ی ۲۴۵ سوره‌ی بقره رجوع شود.

فبما نقضهم ميثاقهم لعناهم وجعلنا قلوبهم قاسية يحرفون الكلم عن مواضعه ونسوا حظا مما ذكروا به ولا تزال تطلع على خائنة منهم إلا قليلا منهم فاعف عنهم واصفح إن الله يحب المحسنينَ

برداشت از آیه :پیمان‌شکنی، نفرین به آن‌ها شد؛ سخن را از جای خود می‌گردانند و بخشی از آنچه را بدان اندرز داده شد بودند از یاد بردند. جز اندکی از ایشان، همواره بر نیرنگی آگاه می‌شوی؛ پس از ایشان درگذر و چشم بپوشان، که پروردگارِ مهرپرور نیکوکاران را دوست می‌دارد.

روشنگری:«یحرفون الکلم عن مواضعه» = جابه‌جا کردنِ سخن از جای خود. به آیه‌ی ۴۶ سوره‌ی نساء و آیه‌ی ۷۵ سوره‌ی بقره رجوع شود.
در برابرِ پیمان‌شکنی، آنچه خواسته می‌شود درگذشتن است، نه کیفر. به آیه‌ی ۱۴۹ سوره‌ی نساء رجوع شود.

ومن الذين قالوا إنا نصارى أخذنا ميثاقهم فنسوا حظا مما ذكروا به فأغرينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة وسوف ينبئهم الله بما كانوا يصنعونَ

برداشت از آیه :و از کسانی که خود را پیروِ مسیح خواندند نیز پیمان گرفته شد، و آنان نیز بخشی از آنچه به یادشان داده شد از یاد بردند؛ پس میانشان دشمنی و کینه تا رستاخیز افتاد.

روشنگری:آیه، سرچشمه‌ی دشمنیِ گروه‌ها را فراموشیِ پیمانِ خودشان می‌داند. به آیه‌ی ۲۱۳ سوره‌ی بقره رجوع شود: ناسازگاری از ستمِ آگاهانه برمی‌خیزد.

يا أهل الكتاب قد جاءكم رسولنا يبين لكم كثيرا مما كنتم تخفون من الكتاب ويعفو عن كثير قد جاءكم من الله نور وكتاب مبينَ

برداشت از آیه :ای کتاب‌داران، پیام‌آور بسیاری از آنچه را پنهان می‌داشتید آشکار می‌کند و از بسیاری درمی‌گذرد؛ روشنایی و کتابی روشنگر از سویِ پروردگارِ مهرپرور نزدِ شما آمده است.

يهدي به الله من اتبع رضوانه سبل السلام ويخرجهم من الظلمات إلى النور بإذنه ويهديهم إلى صراط مستقيمَ

برداشت از آیه :بر سامانِ نهاده‌ی هستی، هرکس از سرشتِ الهیِ خویش پیروی کند، خشنودیِ پروردگارِ مهرپرور را می‌جوید و از تاریکیِ ستم به روشناییِ آشتی و راستی رهنمون می‌گردد.

روشنگری:سبل السلام: راه‌های آشتی و آرامش.
نقشِ اذن در این آیه آن است که بیرون آمدن از تاریکی به روشنایی بر سامانِ نهاده روی می‌دهد و با پیرویِ خودِ انسان، نه با کشاندنِ او از بیرون؛ آیه خودش این را به جستنِ خشنودی بسته است.
همین عبارت در آیه‌ی ۱ سوره‌ی ابراهیم با همان قیدِ اذن آمده، و در آیه‌ی ۲۵۷ سوره‌ی بقره بدونِ آن قید.
به واژه‌ی کلیدیِ اذن رجوع شود.

لقد كفر الذين قالوا إن الله هو المسيح ابن مريم قل فمن يملك من الله شيئا إن أراد أن يهلك المسيح ابن مريم وأمه ومن في الأرض جميعا ولله ملك السماوات والأرض وما بينهما يخلق ما يشاء والله على كل شيء قديرَ

برداشت از آیه :ناباورانِ ستمکار آنانند که گفتند مسیح، پسرِ مریم، همان پروردگار است. بگو اگر او بخواهد مسیح و مادرش و همه‌ی مردمِ زمین را از میان ببرد، چه کسی می‌تواند بازش دارد؟ فرمانرواییِ آسمان‌ها و زمین از آنِ پروردگارِ مهرپرور است و او بر هر کاری تواناست.

روشنگری:آیه با یادآوریِ مرگ‌پذیریِ مسیح و مادرش، انسان بودنِ ایشان را نشان می‌دهد. به آیه‌ی ۱۷۱ سوره‌ی نساء رجوع شود.

وقالت اليهود والنصارى نحن أبناء الله وأحباؤه قل فلم يعذبكم بذنوبكم بل أنتم بشر ممن خلق يغفر لمن يشاء ويعذب من يشاء ولله ملك السماوات والأرض وما بينهما وإليه المصيرَ

برداشت از آیه :کتاب‌داران گفتند ما فرزندان و دوستدارانِ پروردگاریم؛ اگر چنین است پس چرا شما را به سببِ لغزش‌هاتان در رستاخیز رنج می‌رسد؟ نه، شما نیز مردمانی از آفریدگانِ او هستید؛ نیکوکار دهش می‌یابد و ستمکار رنج می‌بیند.

روشنگری:در آیهٔ ۲۸۴ بقره همین جمله می‌آید («فیغفر لمن یشاء و یعذب من یشاء»)، و آیهٔ ۲۸۶ بلافاصله پس از آن می‌گوید «لها ما کسبت و علیها ما اکتسبت». یعنی خودِ متن، مشیت را در همان سوره به کردار می‌بندد.

يا أهل الكتاب قد جاءكم رسولنا يبين لكم على فترة من الرسل أن تقولوا ما جاءنا من بشير ولا نذير فقد جاءكم بشير ونذير والله على كل شيء قديرَ

برداشت از آیه :ای کتاب‌داران، پیام‌آور پس از روزگاری که پیام‌آوری نبود نزدِ شما آمده تا مبادا بگویید نه مژده‌رسانی نزدِ ما آمد و نه بیم‌دهنده‌ای؛ اینک مژده‌رسان و بیم‌دهنده آمده است، و پروردگارِ مهرپرور بر هر کاری تواناست.

روشنگری:به آیه‌ی ۱۶۵ سوره‌ی نساء رجوع شود: رسیدنِ پیام، بهانه را برمی‌دارد.
فترت = ایستایی، سکون، توقف، انقطاع

وإذ قال موسى لقومه يا قوم اذكروا نعمة الله عليكم إذ جعل فيكم أنبياء وجعلكم ملوكا وآتاكم ما لم يؤت أحدا من العالمينَ

برداشت از آیه :موسی به مردمِ خویش گفت: دهشِ پروردگارِ مهرپرور را بر خود به یاد آرید، که از میانِ شما پیام‌آورانی برانگیخت و شما را سرپرستِ کارِ خویش ساخت و آنچه را به هیچ‌یک از جهانیان نداده بود به شما داد.